گیاهان دارویی برای مشکلات قلب و عروق

رژیم غذایی گیاهی که غنی از میوه، سبزیجات، حبوبات و چربی­های اشباع کم باشد به همراه ورزش­های ایروبیک منظم، یک نسخه معمولی برای هر کسی است که با خطر افزایش بیماریهای قلبی عروقی مواجه است. بعلاوه چند گیاه قابل دسترس برای کمک به افراد با مشکلات چربی خون بالا، زمینه غیر طبیعی لخته شدن خون، اختلال در جریان خون یا هر یک از مشکلات قلبی عروقی وجود دارد.

تحقیقات نشان داده است برخی از بیماران با کلسترول خون بالا از پسیلیوم (plantago psyllium) که منبع غنی از فیبرهای محلول (10 تا 20 درصد موسیلاژ) است، بهره می­بردند. وقتی 5 گرم پسیلیوم دوبار در روز به مدت چهار ماه به افراد با غلظت کلسترول خون بالا (بیشتر از 7/5 میلی مول در لیتر) (220 میلی گرم در لیتر) داده شد غلظت کلسترول کل و LDL کلسترول آنها به طور متوسط کاهش یافت به ترتیب از 0.39 – 0.26 و 0.34 – 0.28 (15 – 10 و 13 – 11 میلی گرم بر دسی لیتر به ترتیب)

برای قرنها سیر (Allium sativum) به طور موثری به عنوان غذا و دارو استفاده می­شده است ترکیبی که فعالیت زیاد سیر را تولید می­کند آلیسین (Allicin) است.

آلیسین طیف گسترده­ایی از باکتریها، کپکها، مخمرها (کاندیدا) و ویروسها را مهار می کند. سیر در برابر بیماریهای قلبی و عروقی نقش محافظتی دارد. استفاده منظم از سیر در کاهش خطر حمله قلبی و سکته مغزی موثر است زیرا غلظت تری آسیل گلیسرول و کلسترول کل و LDL کلسترول را بدون تاثیر بر غلظت HDL کلسترول کاهش می­دهد. غلظت چربی خون در افرادی که چربی خون طبیعی دارند و سیر مصرف می­کنند قابل تغییر است. به طور متوسط نصف تا یک حبه سیر در روز هایپرکلسترومی را کاهش می­دهد. سیر همچنین فعالیت فیبرینولیتیک را افزایش می­دهد و تجمع پلاکتی را در یک بخش مهار می کند که به دلیل وجود الل متبل تری سولفید، وینیل دی تین­ها و دیگر ترکیبات سولفور تولید شده توسط تجزیه آلیسین است.

محققان در کویت نشان دادند که مصرف روزانه سه گرم سیر به مدت شش ماه به کاهش 80 درصدی ترومبوکسان B₂ در سرم و کاهش 20 درصدی بیماری عروق کرونر قلب در مردان میانسال منجر می­شود.

عصاره سیر با بوی اصلاح شده به همان اندازه سیر تازه برای کاهش غلظت کلسترول خون موثر است اما سیر خشک شده اثر کمتری از سیر تازه دارد و یا غیر فعال است. معمولا خواص مفید سیر زمانی مشخص می­شود که مقدار قابل توجهی بیش از یک دوره زمانی مصرف شود.

پیاز (Allium cepa) نیز ممکن است از عوامل ضد لخته کنندگی طبیعی خون (anticlotting)  محسوب شود زیرا دارای موادی است که فعالیت فیبرولینولیتیک دارند و تجمع پلاکتی را ممانعت می­کند.

تمام خانواده­­ی آلفا سولفینیل دی سولفیدهای جدا شده از پیاز به شدت زنجیره آراشیدونیک اسید را در پلاکتها مهار می­کند.

آرد حاصل از دانه کتان (Linum usitatissimum) برای استفاده در نان و محصولات نانوایی محبوب است، طعم معطری را ایجاد می­کند و همچنین مزایای تغذیه ایی داشته و سلامت محصولات نهایی را افزایش می­دهد.

 دانه کتان به علت دارا بودن چربی اشباع پایین، چربی غیر اشباع بالا، محتوای فیتواسترول و محتوای موسیلاژ غلظت کلسترول کل و LDL کلسترول را کاهش می­دهد. وقتی 15 بیمار با غلظت­های کلسترول خون افزایش یافته [کمتر از 2/6 میلی مولار بر لیتر (240 میلی گرم بر دسی لیتر )] 15 گرم دانه کتان و روزانه سه تکه نان حاوی دانه کتان را برای سه ماه مصرف کردند، غلظت کلسترول کل و LDL کلسترول آنها تا حدود 10 درصد کاهش یافت و تجمع پلاکتها به طور قابل ملاحظه­ایی کاهش یافت، در حالیکه غلظت HDL کلسترول و تری آسیل کلسترول آنها تغییر قابل توجهی نداشت.  

افراد با کلسترول خون بالا که 140 میلی گرم در روز روغن علف لیمو (Cymbopogon citratus) مصرف می­کردند که غنی از ژرانیول و سیترال است، یک افت در کلسترول را بعد از سه ماه تجربه کردند.

مطالعات روی شنبلیله (Trigonella foenum graecum) نشان داد که این گیاه نیز ممکن است فعالیت کاهش کلسترول خون داشته باشد. افراد با غلظت کلسترول خون بالا که پودر دانه شنبلیله را مصرف می­کردند کاهش قابل توجهی در غلظت LDL کلسترول و تری آسیل کلسترول را تجربه کردند بدون هیچ تغییر در غلظت HDL کلسترول.

جنسینگ آسیایی( Panax ginseng) دیگر گیاه دارویی با تاریخچه مصرف طولانی است. محققان کشف کرده­اند که ترکیبی در ریشه جینسنگ تجمع پلاکتی را مهار می­کند، که از طریق مهار ترومبوکسان A₂ عمل می­کند.

روغن دانه پامچال شب (Oenothera biennis) شامل مقدار قابل توجهی (7 تا 10 درصد) گامالینولنیک اسید (GLA) است، همچنین حاوی مقادیر بالایی (70 درصد) از بیشتر اسیدهای آلفا لینولنیک (ALA) رایج است.

گرایش مراکز GLA به مرکز سنتز پروستاگلاندین نسبت به ALA بیشتر است. برخی تحقیقات نشان دادند که روغن پامچال شب (EPO) ممکن است به طور مطلوبی غلظت چربی خون را تغییر دهد، چسبندگی پلاکتها را کاهش دهد و زمان لخته شدن خون را افزایش دهد.

عصاره غلیظ شده برگهای درخت ژینکو (Ginkgo) اخیرا یک داروی گیاهی محبوب برای بهبود جریان خون مغزی شده است. عصاره ژینکو (Ginkgo biloba) به نظر می­رسد در سالمندان در مقابل شرایطی مثل از دست دادن حافظه، سرگیجه، افسردگی، آشفتگی و پریشانی و دیگر بیماریها موثر است. این شرایط اغلب به اتساع عروق خونی و بهبود جریان خون القا شده توسط عصاره ژینکو پاسخ می­دهد. ترکیبات فعال در ژینکو که تصور می­شود گلیکوزیدهای فلاونی و دی ترپنوئدها (ژینکولیدها) است فعالیت فاکتورهای فعال کننده پلاکت را ممانعت میکند.

زالزالک (Howthhorn) گیاه دیگری است که برای بهبود جریان خون استفاده می­شود. برگها، میوه­ها و گلهای زالزالک (Cratagus spp) به طور وسیعی در اروپا برای بهبود وضعیت پمپ کنندگی قلب و برای درمان آنژین استفاده می­شود. به نظر می­رسد فعالیت زالزالک به دلیل فلاونوئیدهای مختلف آن باشد. زالزالک سبب انبساط صاف عروق کرونر که موجب افزایش جربان خون و کاهش تمایل به آنژین است، می­شود. محققان فرانسوی پروآنتوسیانیدینها را به عنوان عوامل فعال در سرگلهای زالزالک (Cratagus oxyacantha) شناسایی کردند. گزارش شده است این مواد بیوسنتز ترومبوکسان A₂ را ممانعت می کنند.

بیماران مبتلا به بیماری مزمن قلبی که به آنها 600 میلی گرم در روز عصاره زالزالک داده شد فشار خون پایین تری داشتند و ضربان قلب و تنگی نفس کمتری به هنگام ورزش داشتند. در مقایسه با افرادی که زالزالک دریافت نمی­کردند.

منبع:

Am J Clin Nutr. Health-promoting properties of common herbs.1999;70(suppl):491S–9S. Printed in USA. 1999 American Society for Clinical Nutrition